Tayyare Şehitleri Anıtı Kitâbesi
Edebi-Tarihi

Tayyare Şehitleri Anıtı

0

İstanbul’un her köşesi, her meydanı, her sokak arası keşfedilmeyi bekleyen, buram buram tarih kokan bir yerdir. Herhangi bir köşe başında, sokak arasında, meydanda karşımıza ne çıkacağı, hangi tarihî eserle karışılacağımız bilinmez. Bu eserler her an keşfedilmeye hazır bir halde bizi beklemektedir.

2014 yılının Ekim ayında Edirnekapı’da bulunan iş yerimizi ani bir kararla Fatih İtfaiyesi’nin binasına taşıdılar. Bina tarihî bir binaydı ancak bizim tüm birimler nerdeyse aynı odada olduğu için kargaşadan dolayı mutsuzluk ve huzursuzluk vardı. Bu huzursuzluğu ancak İstanbul’u keşfe çıkarak teskin edebileceğimi düşündüm. Öyle de yaptım.

İşe ilk olarak binanın yakınlarında bulunan yerleri keşfetmek ve kitâbesi bulunan eserleri bulmakla başladım. Birden Fatih İtfaiyesinin karşısında bulunan Fatih Parkı’nın kırık anıtı çarptı gözüme. İncelemeye başladım.

Tam şehrin ortasında bulunan, kim bilir kaç kişinin görüp de ne olduğunu bilmeden geçip gittiği bu anıt meğer Tayyare Şehitleri Anıtı (Hava Şehitleri) imiş.  Tayyare hepimizin bildiği gibi kanatlı taşıt yani uçak demek. I. Dünya Savaşı öncesi iki uçakla İstanbul’dan Kahire’ye 2.500 kilometrelik bir uçuş gerçekleştirmek isteyen pilotlarımızdan Fethi Bey ile Sadık Bey 27 Şubat 1914’te Şam ile Kudüs arasında, diğer uçaktaki pilot Nuri Bey ise 11 Mart 1914’te Yafa’dan uçuş için kalkarken şehit olmuş. Pilotlarımız şehit olunca Şam’daki Emevî Camii’nde bulunan Selahaddin Eyyûbi türbesinin yanına defnedilmişler. Bu şehitlerimizin aziz hatırasını yad etmek için de Tayyare Şehitleri Anıtı yapılmış. Anıt, Mimar Vedat Tek tarafından yapılmış. 2 Nisan 1914’te temeli atılan anıtın 1916’da yapımı tamamlanmış.

Anıtın neden kırık olduğuna gelince, onu da aktaralım. Bu kırılmışlığın da bir hatırası varmış. Pilotlarımızın uçuşunu tamamlayamadığını simgelemek için anıt kırık bir sütun şeklinde bırakılmış. Aynı zamanda sütunda bronz bir defne dalı bulunuyor. Pilotlar uçuşu tamamlayabilselerdi onlara madalya verilecekmiş. Ancak uçuşu tamamlayamadıkları için bu madalyaların büyütülmüş birer kopyası anıtın iki tarafına yerleştirilmiş. Bu madalyaların üzerinde ise uçak, Beyazıt Kulesi ve İstanbul tasvirleri bulunuyor. Tayyare Şehitleri Anıtı Cumhuriyet öncesi Osmanlı Dönemi meydan anıtlarının ilk örneklerinden biridir. Anıt yaklaşık olarak 7,50 metre boyundadır.

Anıtın hikâyesi buruk bir hüzün bıraksa da kitâbesini okumak için iyice anıta yaklaştım. Okumaya çalıştım ancak birkaç kelimeyi okuyamadım. 9 yıl sonra arkadaşımla Gazzeli çocukları desteklemek için Fatih Parkı’na gittiğimizde beraberce kitâbenin tamamını okuduk.

Kitâbenin okunuşu şöyledir:

Hüve’l-Bâkî

Bahriye Yüzbaşısı Fethi Efendi

Topçu Mülâzım-ı Evveli Sâdık Efendi

Topçu Mülâzım-ı Sânîsi Nûri Efendi

Sene: 1330

Sene: 1332

***

Mülâzım-ı Sâni = Teğmen

Mülâzım-ı Evvel = Üsteğmen

Bu güzel ve hüzün veren anıt İstanbul’un Fatih ilçesinde, Fatih İtfaiyesi’nin karşısında Fevzipaşa Bulvarı üzerindedir. Eskiden Fatih Belediyesi olarak hizmet veren binanın da tam karşısına düşmektedir. Bu bina günümüzde Fatih Sultan Mehmet Üniversitesi Rektörlüğü tarafından kullanılmaktadır.

Hasibe Durmaz
1971'de Konya'nın Hadim ilçesinde doğdu. İstanbul Üniversitesi Sağlık Yönetimi ve İlahiyat Fakültelerini okudu. 2010'dan beri Osmanlı Türkçesi ile ilgilenmekte. Hem ders alıyor hem ders veriyor. 2016'da İstanbul'un Çeşme ve Sebil Kitabeleri (Günümüz Türkcesiyle Birlikte) isimli çalışması yayımlandı. 2016'dan beri Osmanlı Türkçesi eserlerde dil içi çevirisi yapıyor. Dil içi çevirisi yapılan 5 eseri yayımlandı.

    Lütfa Sebep Dua Değildir

    Önceki içerik

    Beş Kadın Bir Sergi

    Sonraki içerik

    Yorumlar

    Yorum Yaz

    E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir